Terwijl ik dit typ, zucht Nederland in juni onder hitte. Op de radio vertellen experts over het belang van vergroenen en ont-stenen van steden en over het behouden van bestaande bomen, die slecht bij het grondwater kunnen. Nieuwsberichten gaan over gezondheidsgevaren en hittevluchtplekken voor wie zijn huis niet afgekoeld krijgt. Zoals onze zoon, wiens appartement een constante binnentemperatuur heeft van 30-32 graden. Een raam openzetten is zinloos (buiten is het 36 graden) en airco’s zijn door de verhuurder verboden. Bij de bouw lijkt niet over hitte te zijn nagedacht. Het is een soort galerijflat overkapt door een glazen koepel. Aan het einde van de galerij bestaat de wand uit 4 verdiepingen glas over de volle breedte. Een broeikas dus. Voor mensen.
Dat we moeten veranderen vanwege klimaatverandering weten we al lang. Kennelijk is dat heel lastig. Fijn is, dat het wiel voor gemeenten al is uitgevonden.
Uit 2023: Menukaart hitte en Handreiking Integraal Actieplan Hitte. 1
Ontwikkeld in Opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en RVO, in samenwerking met Klimaatverbond Nederland, TAUW en &flux beschrijven deze documenten alle voor gemeenten beschikbare hulpmiddelen om hitte in de gebouwde omgeving aan te pakken. Het is uitgedacht tijdens een pilot met 10 gemeenten in 2023.
Wat wil je als beleidsmedewerker nog meer!
(Een betere naam is natuurlijk Handreiking hitteprogramma Omgevingswet, maar daar doe ik nu even niet moeilijk over.)
Uit 2022: Handreiking decentrale regelgeving klimaatadaptief bouwen en inrichten en natuurinclusief bouwen.2
Al in 2020 publiceerde het ministerie van BZK de Handreiking decentrale regelgeving klimaatadaptief bouwen en inrichten. In 2022 is dat met het oog op de inwerkingtreding van de Omgevingswet geactualiseerd en toegespitst op de instrumenten van de Omgevingswet. Toegevoegd is het thema natuurinclusiviteit. De handreiking laat zien hoe de verschillende aspecten van klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen, inrichten en beheren kunnen worden “geregeld”. De bedoeling is duidelijk: ‘Zodat de discussie bij gemeenten, waterschappen en provincies niet meer gaat over de vraag of het mogelijk is om deze aspecten te “regelen”, maar verschuift naar de vraag in hoeverre
decentrale regelgeving nuttig en nodig is en of het “regelen” ook op een andere manier kan, zoals via stimuleringsmaatregelen of via afspraken in een convenant.” Het document staat vol voorbeeldregels met voorbeeldtoelichtingen
Wat wil je als jurist nog meer!
Hitte kan dus gewoon meelopen bij de ‘beleidsneutrale’ omzetting van de huidige regels naar een nieuw omgevingsplan, waardoor het omgevingsplan toch een beetje ‘beleidsrijk’ wordt. Maar dan moet je als gemeente wel weten wat je wilt. En dat kan staan in bovengenoemd hitteprogramma. Nu starten, dan kan het er in 2027 liggen. Voor de tussentijd (2027-2032) is het dan een kader voor bopa-vergunningen en de aanpak van het omgevingsplan. Per 1 januari 2032 is het dan echt geregeld.
Wat wil je als pas aangetreden wethouder en college nog meer!
Uit 2026: Handreiking lokaal hitteplan, versie 2.03
Deze handreiking is in opdracht van een ander ministerie (VWS) en het RIVM geschreven vanuit de landelijke GGD-werkgroep Klimaat & Gezondheid door een projectgroep van GGDprofessionals, in samenwerking met advies- en ingenieursbureau TAUW. Het is meer ingestoken vanuit het sociaal domein en gezondheidsaspecten. Echter, het belang van bescherming van gezondheid moet worden meegenomen bij ETFAL- beoordelingen. Dus bij het omgevingsplan en de bopa-vergunningen. Fijn: ook deze invalshoek is al verkend.
Wat wil je als beleidsmedewerker, wethouder en college nog meer!
Mocht een gemeenteraad een aanpak van hitte veilig willen stellen dan kan dat worden afgesproken met het college, maar ook worden afgedwongen. Een amendement (artikel 147b Gemeentewet) kan de volgende regeling bevatten:
Art. x.1 (hitteprogramma)
Lid 1. Voor het gehele gemeentelijke grondgebied wordt een hitteprogramma vastgesteld.
Lid 2 Het hitte programma bevat:
a. Maatregelen om de nadelige gevolgen van langdurige hitteperiodes te beperken en
b. maatregelen die met het oog op de gezondheid worden genomen tijdens een hitteperiode.
De toelichting die het amendement zou moeten bevatten staat in de Handreiking uit 2022.
Wat wil je als raad en griffier nog meer!
Kortom: de overheid, de gemeente in het bijzonder, moet aan de slag, maar kan dat ook. En dan komt het rapport “Uitvoering aan zet” van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur om de hoek kijken. Dat benoemt handelingsverlegenheid en het uitblijven van politieke keuzes als oorzaak, waarom beleid niet wordt uitgevoerd. Dus, mensen: wie durft!!
Tenslotte: mooie documenten zijn fijn, maar beter is het om de schop te pakken, tegels te verwijderen en bomen te planten. Nu luidt een oud gezegde luidt: ‘boompje groot, plantertje dood”. Dus: wat doen we in de tussentijd?
Gelukkig zijn er ook voorbeelden daarvoor. Singapore bijvoorbeeld construeerde bomen met klimplanten…
Bronvermelding:
1 Zie: https://www.rvo.nl/sites/default/files/2024-03/1_Brochure_Met_de_Menukaart_Hitte_naar_een_hittebestendige_leefomgeving_%28PDF%29.pdf Zie ook: https://www.rvo.nl/sites/default/files/2024-03/2_Handreiking-Volledige_tekstversie_%28PDF%29.pdf
2 https://bouwnatuurinclusief.nl/images/publicaties/handreiking-decentrale-regelgeving-klimaatadaptief-natuurinclusief-bouwen-inrichten-beheren.pdf
4 https://www.stad-en-groen.nl/upload/artikelen/sg120natuurinclusiefsingapore.pdf
3 Zie: https://klimaatadaptatienederland.nl/hulpmiddelen/overzicht/lokaal-hitteplan/
